🖥️ Mikroişlemci Nedir?
Tanım: Mikroişlemci, bir bilgisayarın merkezi işlem biriminin (CPU) tüm fonksiyonlarını tek bir entegre devre (IC - Integrated Circuit) üzerinde toplayan elektronik devredir.
Mikroişlemcinin Temel Özellikleri:
- Tek Çip Yapısı: Tüm işlemci fonksiyonları tek bir silikon çip üzerinde
- Programlanabilirlik: Farklı görevler için programlanabilir
- Sayısal İşlem: Tüm işlemleri binary (0 ve 1) formatta yapar
- Saat Sinyali: Clock sinyaliyle senkronize çalışır
Örnekler:
PC İşlemcileri: Intel Core i7, AMD Ryzen
Mobil İşlemciler: ARM Cortex, Apple M-Series
Gömülü Sistemler: AVR, PIC, ESP32
💻 Mikrobilgisayar (Mikrodenetleyici)
Tanım: Bir tüm devre (chip) üzerinde üretilen tam bir bilgisayar sistemidir. İşlemci, bellek, giriş/çıkış birimleri tek çip üzerindedir.
Mikroişlemci vs Mikrobilgisayar
| Özellik | Mikroişlemci | Mikrobilgisayar (MCU) |
|---|---|---|
| Tanım | Sadece CPU | CPU + RAM + ROM + I/O |
| Boyut | Daha büyük sistem gerekir | Küçük ve kompakt |
| Maliyet | Yüksek (ek bileşenler) | Düşük |
| Güç Tüketimi | Yüksek | Düşük |
| Kullanım Alanı | PC, Server, Workstation | Gömülü Sistemler, IoT |
| Örnekler | Intel i7, AMD Ryzen | Arduino, ESP32, STM32 |
🧠 CPU (Central Processing Unit)
Tanım: Hafızaya yüklü programın çalışmasını sağlayan, bilgisayarın beyni olarak adlandırılan birimdir.
CPU'nun Temel Bileşenleri:
1️⃣ ALU (Arithmetic Logic Unit)
Görev: Matematiksel ve mantıksal işlemleri yapar
- Aritmetik İşlemler: +, -, ×, ÷
- Mantıksal İşlemler: AND, OR, NOT, XOR
- Karşılaştırma: Büyük, küçük, eşit kontrolü
- Shift İşlemleri: Bit kaydırma
2️⃣ Kontrol Birimi (Control Unit)
Görev: Tüm işlemlerin sırasını belirler ve gerekli denetim işaretlerini üretir
- Komutları bellekten çeker (Fetch)
- Komutları çözümler (Decode)
- Komutları çalıştırır (Execute)
- Diğer birimleri koordine eder
3️⃣ Registerlar (Kayıtçılar)
Görev: CPU içinde çok hızlı geçici veri saklama
- Accumulator: İşlem sonuçlarını tutar
- Program Counter (PC): Bir sonraki komutu gösterir
- Instruction Register: O anki komutu tutar
- Stack Pointer: Stack'in yerini gösterir
⚙️ Tek ve Çok Çekirdekli İşlemciler
Tek Çekirdekli (Single Core)
- Bir anda tek işlem yapabilir
- Daha basit mimari
- Düşük güç tüketimi
- Gömülü sistemlerde yaygın
Çok Çekirdekli (Multi Core)
- Paralel işlem yapabilir
- Daha yüksek performans
- Çoklu görevlere uygun
- Modern PC ve mobil cihazlarda
Teorik Hız Artışı:
Speedup = Çekirdek Sayısı × Paralel Yapılabilen İş Oranı
Not: Gerçek hayatta Amdahl Yasası nedeniyle teorik hıza ulaşılamaz
📊 Mikroişlemci Nesilleri
| Nesil | Dönem | Özellikler | Örnek |
|---|---|---|---|
| 1. Nesil | 1971-1973 | 4-bit, Hesap makinesi | Intel 4004 |
| 2. Nesil | 1973-1978 | 8-bit, Basit bilgisayarlar | Intel 8080, 8085 |
| 3. Nesil | 1978-1985 | 16-bit, PC devrimi | Intel 8086, 80286 |
| 4. Nesil | 1985-2000 | 32-bit, Modern PC | Intel 80386, 80486, Pentium |
| 5. Nesil | 2000-Günümüz | 64-bit, Çok çekirdekli | Intel Core, AMD Ryzen |
✅ Modül 1 Testi - 25 Soru
🎯 Başarı için en az %70 puan almanız gerekir
⏱️ Ortalama süre: 15 dakika
💡 Flashcards - 15 Kart
Kartlara tıklayarak cevapları görebilirsiniz