💾 Hafıza Hesaplama Formülleri
1. Adreslenebilir Hafıza Miktarı
Hafıza Miktarı = 2^(Adres Bit Sayısı)
Örnek:
16 bitlik adres yolu → 2^16 = 65,536 byte = 64 KB
20 bitlik adres yolu → 2^20 = 1,048,576 byte = 1 MB
32 bitlik adres yolu → 2^32 = 4,294,967,296 byte = 4 GB
16 bitlik adres yolu → 2^16 = 65,536 byte = 64 KB
20 bitlik adres yolu → 2^20 = 1,048,576 byte = 1 MB
32 bitlik adres yolu → 2^32 = 4,294,967,296 byte = 4 GB
2. Gerekli Adres Bit Sayısı
Adres Bit Sayısı = log₂(Hafıza Miktarı)
veya
Adres Bit Sayısı = ⌈log₂(Hafıza Miktarı)⌉ (yukarı yuvarla)
veya
Adres Bit Sayısı = ⌈log₂(Hafıza Miktarı)⌉ (yukarı yuvarla)
Örnek:
64 KB = 65,536 byte → log₂(65,536) = 16 bit
18 KB = 18,432 byte → log₂(18,432) = 14.17... → 15 bit (yukarı yuvarla)
64 KB = 65,536 byte → log₂(65,536) = 16 bit
18 KB = 18,432 byte → log₂(18,432) = 14.17... → 15 bit (yukarı yuvarla)
3. Veri Transfer Hızı
Transfer Hızı (bit/s) = Saat Frekansı (Hz) × Veri Yolu Genişliği (bit)
Örnek:
800 MHz saat, 16 bit veri yolu
= 800,000,000 × 16
= 12,800,000,000 bit/s
= 12.8 Gbit/s = 1.6 GB/s
800 MHz saat, 16 bit veri yolu
= 800,000,000 × 16
= 12,800,000,000 bit/s
= 12.8 Gbit/s = 1.6 GB/s
4. Byte ↔ Bit Dönüşümü
1 Byte = 8 bit
1 KB = 1024 Byte
1 MB = 1024 KB = 1,048,576 Byte
1 GB = 1024 MB = 1,073,741,824 Byte
1 KB = 1024 Byte
1 MB = 1024 KB = 1,048,576 Byte
1 GB = 1024 MB = 1,073,741,824 Byte
🧮 İnteraktif Hesaplama Araçları
Adreslenebilir Hafıza Hesaplama
Sonuç burada görünecek
Gerekli Adres Bit Hesaplama
Sonuç burada görünecek
Veri Transfer Hızı Hesaplama
Sonuç burada görünecek
🔢 Sayı Sistemleri Tablosu
| Decimal (10) | Binary (2) | Hexadecimal (16) | Octal (8) |
|---|---|---|---|
| 0 | 0000 | 0 | 0 |
| 1 | 0001 | 1 | 1 |
| 2 | 0010 | 2 | 2 |
| 3 | 0011 | 3 | 3 |
| 4 | 0100 | 4 | 4 |
| 5 | 0101 | 5 | 5 |
| 6 | 0110 | 6 | 6 |
| 7 | 0111 | 7 | 7 |
| 8 | 1000 | 8 | 10 |
| 9 | 1001 | 9 | 11 |
| 10 | 1010 | A | 12 |
| 11 | 1011 | B | 13 |
| 12 | 1100 | C | 14 |
| 13 | 1101 | D | 15 |
| 14 | 1110 | E | 16 |
| 15 | 1111 | F | 17 |
| 16 | 10000 | 10 | 20 |
| 255 | 11111111 | FF | 377 |
Sayı Sistemi Dönüştürücü
Dönüşümler burada görünecek
🏛️ Mimari Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Von Neumann | Harvard |
|---|---|---|
| Bellek Yapısı | Tek bellek (Program + Veri) | Ayrı bellekler |
| Veri Yolu | Tek ortak yol | Ayrı program ve veri yolları |
| Hız | Darboğaz var (daha yavaş) | Paralel erişim (daha hızlı) |
| Karmaşıklık | Basit | Daha karmaşık |
| Maliyet | Düşük | Yüksek |
| Kullanım Alanı | PC, Genel amaçlı sistemler | Mikrodenetleyiciler, DSP |
| Örnekler | Intel x86, ARM Cortex-A | PIC, AVR, ARM Cortex-M |
🧠 CPU Bileşenleri Özet
ALU (Arithmetic Logic Unit)
- Aritmetik: +, -, ×, ÷
- Mantıksal: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR
- Karşılaştırma: =, ≠, >, <, ≥, ≤
- Shift: Sola/Sağa kaydırma
Kontrol Birimi
- Fetch: Komutu bellekten çek
- Decode: Komutu çözümle
- Execute: Komutu çalıştır
- Store: Sonucu sakla
Önemli Registerlar
- PC (Program Counter): Sonraki komutun adresi
- IR (Instruction Register): O anki komut
- Accumulator: İşlem sonuçları
- SP (Stack Pointer): Stack'in tepesi
- MAR (Memory Address Register): Bellek adresi
- MDR (Memory Data Register): Bellek verisi
📝 Vize İçin Önemli Noktalar
⚠️ Mutlaka Bilinmesi Gerekenler:
- Mikroişlemci ≠ Mikrobilgisayar
- Von Neumann: Tek bellek, tek yol → Darboğaz
- Harvard: Ayrı bellek, ayrı yol → Hızlı
- ALU = Hesaplama, Kontrol Birimi = Yönetim
- 2^n formülü hafıza hesabında çok önemli
- 1 Byte = 8 bit, 1 KB = 1024 Byte
- Yarıiletkenler: 4 valans elektronu (Si, Ge, C)
- İlk transistör: 1948, AT&T Bell Labs
- 3 durumlu buffer: Ortak yol probleminin çözümü
💡 Sınav İpuçları:
- Hesaplama sorularında birimlere dikkat!
- Adres biti hesabında yukarı yuvarlama yapın
- MHz'i Hz'e çevirmeyi unutmayın (× 1,000,000)
- Binary hesaplamalar için 2'nin kuvvetlerini ezberleyin
- Mimari sorularında avantaj/dezavantaj soruluyor
📊 2'nin Kuvvetleri Tablosu
| n | 2^n | Hafıza Karşılığı |
|---|---|---|
| 8 | 256 | 256 Byte |
| 10 | 1,024 | 1 KB |
| 12 | 4,096 | 4 KB |
| 14 | 16,384 | 16 KB |
| 16 | 65,536 | 64 KB |
| 20 | 1,048,576 | 1 MB |
| 24 | 16,777,216 | 16 MB |
| 30 | 1,073,741,824 | 1 GB |
| 32 | 4,294,967,296 | 4 GB |